Frá ritvélum til snertiskjáa: Stutt saga um hvernig við vélritum

Í hvert skipti sem þú ýtir á takka notarðu bendingu sem mótast af um það bil hundrað og fimmtíu ára litlum, hagnýtum málamiðlunum, sem flestar voru gerðar af fólki sem leysir vandamál sem eru ekki lengur til. Saga vélritunar er í raun saga um vélar sem breytast miklu hraðar en venjurnar sem þær sköpuðu.

Fyrsta ritvélin sem náði viðskiptalegum árangri, Sholes og Glidden frá 1874, var vélrænt undur og raunveruleg hætta fyrir hraða vélritun. Skrifstöngin sveifluðust upp til að slá pappírinn undan sívalningi sem vélritunarmaðurinn gat ekki einu sinni séð, svo stíflaðar voru algengar og ósýnilegar þar til blek var þegar orðið að fletjast út um allt. QWERTY takkafyrirkomulagið sem kom fram í kringum það, hver sem upprunalega ástæðan var, hélt sér vegna þess að fyrstu vélritunarskólar kenndu það, og þegar gagnrýninn fjöldi vélritunarmanna vissi það gat engin samkeppnisútgáfa fengið næga innleiðingu til að skipta máli. Þetta er eitt elsta og skýrasta dæmið um tæknistaðall sem vann með skriðþunga frekar en verðleikum.

Ritvélar voru vélrænar í næstum öld, þar sem vélritunarmenn þróuðu raunverulegan líkamlegan styrk til að ýta nógu fast á takka til að slá í gegnum margar afrit í einu. Um miðja tuttugustu öldina, og sérstaklega Selectric frá IBM, kom í stað einstakra sveiflukenndra ritvéla með einni snúningsritvél, sem gerði loksins sjaldgæfari leturtruflanir og gerði rithöfundum kleift að vinna hraðar án þess að þurfa að berjast við vélbúnað vélarinnar. Í fyrsta skipti var takmarkandi þátturinn í innsláttarhraða að mestu leyti mannlegi þátturinn, ekki vélbúnaðurinn.

Raunverulega byltingin kom með ritvinnsluforritum og síðan einkatölvum á áttunda og níunda áratugnum, sem aðskildu innslátt frá pappír alveg. Skyndilega voru mistök ekki bara blettur til að lifa með eða síða til að endurslá, heldur aðeins eitt bakklykil frá því að vera horfin. Þetta breytti innsláttarsálfræði jafnt og innsláttartækni: fyrri rithöfundar voru þjálfaðir til mikillar varúðar vegna þess að villur voru dýrar, en rithöfundar á tölvutímanum gátu með góðum árangri skipt einhverri nákvæmni fyrir hraða, þar sem leiðréttingar urðu nánast ókeypis. Lyklaborðin sjálf héldu sömu QWERTY uppsetningu alla þessa vakt, hundrað ára gömul málamiðlun sem ók hljóðlega ofan á alveg nýjum vélum.

Þá komu snertiskjáir, og í fyrsta skipti í meira en öld erfði ný og mikilvæg innsláttaraðferð alls ekki líkamlega lyklaborðið. Að skrifa á gler fjarlægir snertiviðbrögð algjörlega og neyðir hugbúnað til að bæta upp með spátexta og sjálfvirkri leiðréttingu, sem í raun færir hluta af nákvæmnisvandanum frá fingrunum til reiknirits sem giskar á hvað þú áttir við. Strjúkritun ýtti þessu enn lengra og breytti innslátt í samfellda hreyfingu frekar en röð stakra tappa, eitthvað sem enginn hönnuður vélrænna ritvéla frá 1874 hefði getað ímyndað sér að yrði kallað vélritun yfirhöfuð.

Það sem auðvelt er að missa af í öllu þessu er hversu mikið vöðvaminni hefur lifað af hverja einustu umskipti. Fagmaður QWERTY-ritari frá 1950, fluttur til dagsins í dag, gat sest niður við nútíma lyklaborð og, eftir nokkrar mínútur að venjast léttari takkahreyfingum, skrifað jafn vel og hver sem er sem hefur verið þjálfaður á vélbúnaði þessa árs. Takkarnir hafa orðið hljóðlátari, vélarnar hafa orðið snjallari og pappírinn horfinn alveg, en grunnfærnin sem býr undir öllu saman hefur varla breyst á einni og hálfri öld.