Láti ẹ̀rọ ìkọ̀wé sí àwọn ìbòjú ìfọwọ́kàn: Ìtàn kúkúrú nípa bí a ṣe ń tẹ̀ ìwé
Nígbàkigbà tí o bá tẹ kọ́kọ́rọ́ kan, o ń lo àmì tí a ṣe ní nǹkan bí ọgọ́rùn-ún ọdún àti àádọ́ta ọdún àwọn ìforígbárí kéékèèké, tí àwọn ènìyàn ń yanjú àwọn ìṣòro tí kò sí mọ́. Ìtàn ìtẹ̀wé jẹ́ ìtàn nípa àwọn ẹ̀rọ tí ń yípadà kíákíá ju àwọn ìwà tí wọ́n ṣẹ̀dá lọ.
Olùkọ̀wé ìtẹ̀wé àkọ́kọ́ tí ó ti ṣe àṣeyọrí ní ti ìṣòwò, Sholes àti Glidden ti ọdún 1874, jẹ́ ìyanu ẹ̀rọ àti ewu gidi sí ìtẹ̀wé kíákíá. Àwọn ọ̀pá irú rẹ̀ gbé sókè láti lu ìwé náà láti abẹ́ sílíńdà tí onítẹ̀wé náà kò lè rí, nítorí náà ìdènà wọ́pọ̀ àti àìrí títí tí inki ti di èérí níbi gbogbo. Ìṣètò pàtàkì QWERTY tí ó farahàn ní àyíká rẹ̀, láìka ohun tí ó jẹ́ ìsúnniṣe àkọ́kọ́ rẹ̀ sí, dúró káàkiri nítorí pé àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ìtẹ̀wé ìṣáájú kọ́ ọ, àti nígbà tí ọ̀pọ̀ àwọn onítẹ̀wé mọ̀ ọ́n, kò sí ètò ìdíje tí ó lè gba ohun tí ó ṣe pàtàkì. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àpẹẹrẹ àkọ́kọ́ àti kedere ti ìlànà ìmọ̀-ẹ̀rọ tí ó ń gba agbára nípasẹ̀ agbára dípò àǹfààní.
Olùkọ̀wé ìtẹ̀wé dúró fún ọgọ́rùn-ún ọdún, pẹ̀lú àwọn onítẹ̀wé tí ń kọ́ agbára ara gidi láti tẹ kọ́kọ́rọ́ náà ní líle tó láti lu ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ẹ̀dà erogba lẹ́ẹ̀kan náà. Ìyípadà sí ẹ̀rọ ìkọ̀wé iná mànàmáná ní àárín ọ̀rúndún ogún, àti pàápàá jùlọ Selectric ti IBM, rọ́pò àwọn ọ̀pá ìyípadà onípele-ẹ̀yà pẹ̀lú ẹ̀rọ ìtẹ̀wé kan ṣoṣo, nígbẹ̀yìn-gbẹ́yín ó sọ àwọn ìdàpọ̀ di ohun tí ó ṣọ̀wọ́n, ó sì jẹ́ kí àwọn onítẹ̀wé ṣiṣẹ́ kíákíá láìbá àwọn ẹ̀rọ ìtẹ̀wé jà. Fún ìgbà àkọ́kọ́, ohun tí ó ń dín iyàrá ìtẹ̀wé kù ni ènìyàn, kìí ṣe ẹ̀rọ ìṣiṣẹ́.
Ìparun gidi náà wá pẹ̀lú àwọn ẹ̀rọ ìtẹ̀wé ọ̀rọ̀ àti àwọn kọ̀ǹpútà ara ẹni ní àwọn ọdún 1970 àti 80, èyí tí ó ya ìtẹ̀wé kúrò nínú ìwé pátápátá. Lójijì àṣìṣe kìí ṣe ìbàjẹ́ láti gbé pẹ̀lú tàbí ojú ìwé láti tún tẹ̀, ó jẹ́ ààyè kan ṣoṣo tí ó jìnnà sí ti lọ. Èyí yí ìmọ̀-ọkàn ìtẹ̀wé padà gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀-ẹ̀rọ ìtẹ̀wé: àwọn onítẹ̀wé ìṣáájú ni a kọ́ ní ìṣọ́ra gidigidi nítorí pé àwọn àṣìṣe wọ́n gbowólórí, nígbà tí àwọn onítẹ̀wé ìgbà kọ̀ǹpútà lè pàṣípààrọ̀ ìpéye fún iyára, nítorí pé àtúnṣe ti fẹ́rẹ̀ẹ́ di ọ̀fẹ́. Àwọn kííbọọ̀dù fúnra wọn pa ìṣètò QWERTY kan náà mọ́ ní gbogbo ìyípadà yìí, ìforígbárí ọgọ́rùn-ún ọdún kan ń gùn ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ lórí àwọn ẹ̀rọ tuntun pátápátá.
Lẹ́yìn náà ni àwọn ohun èlò ìfọwọ́sowọ́pọ̀ dé, àti fún ìgbà àkọ́kọ́ ní ohun tó lé ní ọgọ́rùn-ún ọdún, ọ̀nà ìtẹ̀wọlé tuntun pàtàkì kan kò jogún keyboard gidi rárá. Títẹ̀ lórí gíláàsì mú kí àwọn èsì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ kúrò pátápátá, ó fipá mú kí sọ́fítíwètì láti fi ọ̀rọ̀ àsọtẹ́lẹ̀ àti àtúnṣe aládàáṣe san án padà, ó sì ń fi apá kan ìṣòro ìpéye láti ọwọ́ rẹ sí algoridimu kan tí ó ń ṣe àkíyèsí ohun tí o túmọ̀ sí. Títẹ̀ síwá tẹ̀ síwá síwájú sí i, ó yí títẹ̀ sí ìfarahàn títí di ìtẹ̀síwájú dípò ìtẹ̀síwájú àwọn ìtẹ̀wọ́ tí ó yàtọ̀, ohun kan tí kò sí apẹẹrẹ ẹ̀rọ ìkọ̀wé láti ọdún 1874 tí ó lè rò pé a lè pè ní títẹ̀ rárá.
Ohun tí ó rọrùn láti pàdánù nínú gbogbo èyí ni iye ìrántí iṣan tí ó ti yege gbogbo ìyípadà kan. Onímọ̀ ẹ̀rọ ìkọ̀wé QWERTY kan láti ọdún 1950, tí a gbé lọ sí òní, lè jókòó sí keyboard òde òní, lẹ́yìn ìṣẹ́jú díẹ̀ tí ó ti ń ṣe àtúnṣe sí ìrìn àjò kọ́kọ́rọ́ tí ó rọrùn, ó lè tẹ̀ sí ọ̀nà tí ó dára bí ẹnikẹ́ni tí ó ti kọ́ nípa ẹ̀rọ ọdún yìí. Àwọn kọ́kọ́rọ́ náà ti dákẹ́ sí i, àwọn ẹ̀rọ náà ti di ọlọ́gbọ́n, ìwé náà sì ti pòórá pátápátá, ṣùgbọ́n ọgbọ́n pàtàkì tí ó wà lábẹ́ rẹ̀ kò tíì yípadà ní ọgọ́rùn-ún ọdún ààbọ̀.